Góðar fréttir úr Seðlabanka Íslands

Það var einstaklega vel til fundið hjá Framsóknarflokknum að tilnefna Daniel Gros í bankaráð Seðlabanka Íslands. Mér skilst að þessi tillaga Framsóknarflokksins hafi nú verið samþykkt af Alþingi. Með þessu er verið að feta í fótspor banka á borð við Bank of England, sem nýlega tilnefndu bandarískan hagfræðing, Adam Posen, til trúnaðarstarfa í yfirstjórn bankans (þótt skyldur Adam Posen hjá BoE séu töluvert meiri en Daniel Gros hjá SÍ).

Daniel Gros er sérfræðingur á sviði peningamála sem nýtur alþjóðlegrar virðingar og er að mörgu leiti með feril sem er sambærilegur við feril Adam Posen. Ferilskrá Daniel Gros er hér

http://gros.ceps.eu/node/2

Í stuttu máli er ferill hans sá, að hann fór í doktorsnám við hina heimskunnu hagfræðideild við Chicago, starfaði við Alþjóðlegagjaldeyrissjóðinn um tíma, hefur kennt við fjöldann allan af virtum háskólum í Evrópu, og er ritstjóri International Finance, sem er fagrit í hagfræði, sem gefið er út af Council of Foreign Relations, hefur gengt ýmsum trúnaðarstörfum fyrir margskonar evrópsk stjórnvöld, osfrv. osfrv.

Í stuttu máli er Daniel Gros einmitt maður af því tagi sem mikill akkur er af fyrir Seðlabanka Íslands. Á síðustu mánuðum hefur Seðlabanki Íslands nú þegar viðað að sér í yfirstjórn bankans fjölmörgum hagfræðingum sem njóta alþjóðlegrar viðurkenningar. Skemmst er að minnast skipan bankastjórans nýja, Más Guðmundssonar, og aðstoðarbankastjórns, Arnórs Sighvatssonar, og svo skipun peningastefnunefndar, þar sem valinn maður er í hverju rúmi -- Þórarinn G. Pétursson, Ann Sibert og Gylfi Zoega eru allt hagfræðingar sem njóta alþjóðlegrar viðurkenningar fyrir rannsóknir og fræðistörf. Þetta er tvímælalaust til þess fallið að auka trúverðugleika þessarar mikilvægu stofnunar.

Lögum samkvæmt á bankaráð Seðlabankans að gegna mikilvægu eftirlitshlutverki, svo sem því að ganga úr skugga um að Seðlabankinn starfi eftir þeim starfsreglum sem best hafa gefist í hagstjórn í heiminum. Þess er að vænta að Daniel Gros hafi dýrmæta yfirsýni yfir það, miðað við þekkingu sína og reynslu, sem á áreyðanlega eftir að gagnast bankanum í störfum sínum.

Nú hafa margir velt því upp hvort veðlánaviðskiptum Seðlabankans fyrir hrunið, sem ollu 300 milljarða gjalþroti hans -- og svarar til fimm milljóna króna á hverja 3 barna fjölskyldu á Íslandi--  hefði ekki verið hægt að koma í kring þannig að minni skaði hefði hlotist af ef allt færi á versta veg. Jón Steinsson, hagfræðikennari við Columbiaháskóla, hefur eins og kunnugt er talið að bankinn hefði með réttu lagi átt að taka veð í raunverulegum innlendum eignum bankanna, þ. e. lánum þeirra til einstaklinga og fyrirtækja, en ekki í hinum svokölluðu ástarbréfum bankanna sem urðu nánast algerlega verðlaus við hrun. Þetta hefði líklega forðað Seðlabanka Íslands frá gjaldþroti, og skattgreiðendum frá hinum fjallháa 300 milljarða króna reikning, og öllum þeim vaxtakostnaði sem honum mun fylgja. 

Ég hef sjálfur fært rök fyrir því að mér sýnist sem tillaga Jóns hefði líklega verið í betra samræmi en ástarbréfin við almennar starfsreglur seðlabanka um lán til þrautarvara, en þær viðmiðunarreglur eiga rætur að rekja til skrifa Bagehot 1873, og hafa verið í heiðri hafðar í ýmsum seðlabönkum alla tíð síðan, svo sem Bank of England og the Federal Reserve í Bandaríkjum Ameríku. 

Það má velta því fyrir sér hvort maður með reynslu og þekkingu Daniel Gros, hefði komið auga á þá miklu áhættu sem veðlánin sköpuðu bankanum, ef hann hefði sinnt þessu mikilvæga eftirlitshlutverki fyrir hrun. Um það er auðvitað ómögulegt að segja.

Framsóknarflokkurinn á mikið hrós skilið fyrir þetta framtak. Og kannski að lokum þetta: Mikið óskaplega finnst mér sérkennilegt þegar menn bera fyrir sig að það þurfi að kaupa fyrir manninn flugmiða til að ferðast frá Brussel! Ef slíkt ætti að koma í veg fyrir að fá alþjóðlegan sérfræðing í svo mikilvægt starf, eru menn að kasta krónunni til að halda í aurinn.